Karty graficzne Radeon HD – historia, wydajność i specyfikacja serii

Seria kart graficznych Radeon HD firmy AMD, zapoczątkowana w 2007 roku, była przełomem dla GPU dzięki zunifikowanej architekturze shaderów i obsłudze nowszych wersji DirectX.

Od modeli HD 2000 po HD 8000, AMD systematycznie podnosiło wydajność i efektywność energetyczną, przenosząc technologie klasy high‑end do segmentów mainstream i budżetowego.

Korzenie serii Radeon HD – od ATI do AMD

Historia marki Radeon sięga końca lat 90., kiedy ATI Technologies wprowadziło pierwsze karty pod tą nazwą, bazując na doświadczeniach m.in. z przejętego w 1998 roku Tseng ET6300. Pierwszy Radeon z 2000 roku był zgodny z DirectX 7 i stał się realną alternatywą dla NVIDII dzięki korzystnemu stosunkowi ceny do wydajności.

Przejęcie ATI przez AMD w 2006 roku zapoczątkowało nową erę integracji GPU z CPU, wzmacniając konkurencyjność całego ekosystemu AMD.

Przełomem przed erą HD był układ R300 (Radeon 9500 PRO), zaprezentowany w sierpniu 2002 roku – pierwszy konsumencki GPU zgodny z DirectX 9.0, wyposażony w programowalne shadery pikseli i wierzchołków, co zrewolucjonizowało przetwarzanie grafiki.

To właśnie R300 przesunął szalę wydajności na korzyść ATI, wyprzedzając ówczesne GeForce 4 od NVIDII.

Rewolucja architektury TeraScale w serii Radeon HD 2000 i HD 3000

Seria Radeon HD 2000 (2007) z architekturą TeraScale 1 (R600) zrywała z klasycznym podziałem na jednostki vertex i pixel, wprowadzając zunifikowane shadery. Flagowy HD 2900 XT (512 MB GDDR3/GDDR4) zadebiutował 14 maja 2007 roku, a nieco później dołączyły mainstreamowe HD 2600 i budżetowe HD 2400, otwierając dostęp do nowych technologii szerokiemu gronu użytkowników.

Był to milowy krok w kierunku nowoczesnych, skalowalnych architektur GPU, które lepiej wykorzystywały moc obliczeniową w grach i aplikacjach.

Specyfikacja kluczowych modeli HD 2000

Poniżej zestawiono najważniejsze parametry wybranych modeli z serii HD 2000 z epoki ich testów:

Model	Proces technologiczny	Pamięć	Jednostki cieniujące	Wydajność (przykładowa, w testach epoki)
HD 2900 XT	80 nm	512 MB GDDR3/GDDR4	320	Wysoka w DirectX 10, rywalizowała z GeForce 8800
HD 2600	55 nm	256 MB GDDR3	180	Solidna w mainstreamie, niski pobór mocy
HD 2400	80 nm	256 MB DDR2	40	Budżetowa opcja dla podstawowych zadań

Seria HD 3000 kontynuowała TeraScale 1, przynosząc usprawnienia efektywności i kompatybilności (m.in. z Windows Vista), choć bez przełomu w surowej wydajności.

Szczyt TeraScale – HD 4000, HD 5000 i HD 6000

Radeon HD 4000 („R700”) udoskonalił założenia architektury, wprowadzając wsparcie dla DirectX 10.1 i lepszą efektywność energetyczną; model HD 4870 X2 był jedną z pierwszych kart dual‑GPU o przełomowej mocy.

Największy skok przyniosła seria HD 5000 („Evergreen”) z TeraScale 2 – pierwsza na rynku z obsługą DirectX 11, wyprzedzając opóźnioną architekturę Fermi od NVIDII. Modele Cypress (HD 5870), Juniper (HD 5770), Redwood i Cedar pokryły wszystkie segmenty rynku, a HD 5870 z 1600 jednostkami cieniującymi, 1 GB GDDR5 i taktowaniem do 850 MHz dorównywał topowym GeForce GTX 200.

Seria HD 6000 („Northern Islands”) – ostatnia na TeraScale – zadebiutowała 22 października 2010 r. (HD 6800), wnosząc lepszą tessellację i rozwijając Eyefinity (wielomonitorowość). HD 6970 z 1536 shaderami i 2 GB GDDR5 zapewniał wysoką wydajność w grach 3D.

Porównanie wydajności HD 5000/6000 (na podstawie danych historycznych)

Zestawienie wybranych modeli z serii HD 5000 i HD 6000 wraz z kluczowymi parametrami:

Seria/model	Jednostki cieniujące	Pamięć i przepustowość	TDP (W)	Kluczowe zalety
HD 5870 (Cypress)	1600	1 GB GDDR5, 192-bit	175	Pierwszy DX11, wysoka rasteryzacja
HD 6970	1536	2 GB GDDR5, 256-bit	250	Lepsza tessellation, Eyefinity
HD 6770 (Juniper)	800	1 GB GDDR5, 128-bit	108	Mainstreamowa efektywność

HD 7000 – brama do ery GCN i rekordy wydajności

Seria Radeon HD 7000 zadebiutowała w grudniu 2011 roku modelem HD 7970 – pierwszym GPU w litografii 28 nm, zgodnym z DirectX 11.1 i oferującym przełomową wydajność (do 2048 shader units, 3 GB GDDR5, taktowanie 1000 MHz).

HD 7970 konkurował z GeForce GTX 600, przewyższając go w rasteryzacji; wersja HD 7970 GHz Edition stała się ikoną high‑endu.

W 2012 roku Radeon HD 7970 zyskał uznanie jako pierwszy układ z pełnym DX11.1, podkreślając innowacyjność AMD. Późniejsze modele, jak R9 290X (2014, GCN 2.0), zwiększyły skalę obliczeń do 2816 shaderów i 4 GB GDDR5.

Specyfikacja HD 7970

Najważniejsze parametry modelu HD 7970 prezentują się następująco:

proces technologiczny – 28 nm;
rdzenie GCN 1.0 – 1280 (późniejsze rewizje do 2048);
pamięć – 3 GB GDDR5, 384‑bit, przepustowość 240 GB/s;
wydajność – do 3,8 TFLOPS, TDP 250 W; solidna w latach 2011–2013 w grach pokroju Crysis 2.

Seria obejmowała także HD 7800/7700 dla średniego segmentu oraz HD 7600/7500 w klasie budżetowej.

Radeon HD 8000 – integracja z APU i ostatnie echa serii

Radeon HD 8000 pojawił się w sterownikach Catalyst głównie jako zintegrowane GPU w APU AMD (Kaveri, Kabini) – m.in. modele HD 8600/8400 i HD 8980/8400.

Były to hybrydowe układy oparte na GCN, projektowane z myślą o energooszczędności i multimediach w laptopach oraz desktopach low‑end, otwierające drogę do nowego nazewnictwa (Radeon R) i kończące erę „HD”.

Wydajność i dziedzictwo serii Radeon HD

Seria HD wyróżniała się znakomitą rasteryzacją i wsparciem Eyefinity, choć we wczesnym ray tracingu ustępowała NVIDII. Modele jak HD 4870 X2 czy HD 2900 XT były kamieniami milowymi rozwiązań multi‑GPU.

Przejście do GCN w HD 7000 zapoczątkowało erę obliczeń równoległych w ekosystemie AMD i umożliwiło późniejsze innowacje, takie jak pamięci HBM (R9 Fury X, 2015) oraz architektura RDNA (RX 5700, 2019).

Seria Radeon HD ukształtowała współczesny rynek GPU, łącząc innowacje sprzętowe z przystępnością – wpływ ten nadal rezonuje w strategiach AMD.

Dla szybkiego przeglądu najważniejszych kamieni milowych serii Radeon HD zobacz poniższe zestawienie: